kosciol-sw-klemensaPrzy ulicy wiodącej od Koloseum do św. Jana na Lateranie był kiedyś dom należący do ś. Klemensa papieża i jego przodków. Święty Klemens, towarzysz prac ś. Pawła i czwarty z kolei papież, wybudował w tym domu kaplicę, zamienioną później na bazylikę, o której wspomina już św. Hieronim. W r. 417 papież Izozym potępił tu naukę Pelagiusza. Są tu dwa kościoły, jeden z wierzchu i drugi podziemny. Dopiero w r. 1857 odkryto, że kościół podziemny był pierwotną bazyliką ; kiedy zaś nad nim wybudowano drugi, to pozostało zagadką; — to tylko jest wiadomym, że w r. 772, gdy kościół pierwotny groził upadkiem, Adrian I papież odnowił go. Około r. 880 Jan VIII czy też Mikołaj I pap. wybudował w nim chór marmurowy, który później przeniesiono do kościoła górnego. Niższy kościół zniszczał zapewne w czasie pożaru w r. 1084, gdy Robert Guiscard spalił wszystkie budowle będące pomiędzy Kapitolem a Lateranem.

Prawdopodobnie górny kościół był wybudowany w XII wieku przez Paschalisa II, gdyż i najstarsze w nim pamiątki nie przechodzą za koniec XIII wieku. Należy się pilnie rozpatrzyć w tym kościele, bo on jeden zachował pierwotne bazylikowe formy. We wszystkich innych formy te mniej lub więcej pozacierały się. Bazylika górna. Przed kościołem jest dziedziniec czworokątny, utworzony z podcieni wspartych na kolumnach z granitu jońskiego porządku. Dziedziniec ten był przeznaczony dla pokutujących publicznie, gdyż nie mogli wedle ówczesnego zwyczaju być obecnymi na niektórych częściach nabożeństwa, stali więc na dworze i dla tego nazywano ich hiemantes. Na środku była kiedyś studnia (Cantharus), symbol oczyszczenia duchownego, dzisiaj zasypana. Wzdłuż całej szerokości kościoła jest wazki przedsionek (narthex), miejsce przeznaczone dla katechumenów w czasie nabożeństwa. Wnętrze dzieli się na trzy nawy utworzone, przez szesnaście starożytnych kolumn rozmaitych kształtów i nie z jednakowego marmuru.